Cách viết phần giữa của tiểu thuyết

Phần không có tên

Người viết gọi nó bằng nhiều tên: phần giữa, hồi hai, phần giữa chùng xuống, quãng dài giữa lúc dựng truyện và lúc kết thúc. Các sách về nghề còn chia nhỏ hơn nữa, thành những rắc rối leo thang, một điểm giữa và giờ phút tăm tối nhất. Chưa tên nào thật sự trụ lại, và điều đó cho thấy một điều. Phần mở đầu và phần kết thúc là những sự kiện. Phần giữa là một trạng thái, và phần lớn cuốn sách được viết bên trong nó.

Điều các tên gọi ấy đồng ý với nhau là công việc của nó. Phần mở đầu đưa ra những lời hứa: một điều muốn có, một mối nguy, một câu hỏi mà người đọc giờ cần được trả lời. Phần giữa là nơi những lời hứa ấy được giữ, từng lời một và phải trả giá. Nhìn như vậy, phần giữa không phải khoảng trống nằm giữa những đoạn hay. Nó là nơi cuốn sách chứng tỏ rằng nó có ý nói đúng điều chương đầu đã nói.

Hãy lập danh sách những gì phần mở đầu đã hứa

Một phần giữa hiếm khi trôi dạt vì có quá ít chuyện xảy ra. Nó trôi dạt vì người viết đã mất dấu điều phần mở đầu đặt vào chuyển động, và các sự kiện chất chồng lên mà không trả lại gì. Trước khi soạn một chương giữa khó viết, nên ghi ra bằng lời giản dị những gì các chương đầu đã hứa: ai muốn gì, điều gì cản đường, người đọc đang chờ biết điều gì.

Sau đó, mỗi cảnh ở phần giữa có thể được đem ra đối chiếu với danh sách ấy. Nó đẩy một trong những lời hứa ấy tiến lên, làm nó rắc rối thêm, hay cố ý hoãn nó lại? Một cảnh không làm điều nào trong ba điều ấy vẫn có thể rất đẹp, nhưng đó là chỗ đầu tiên cần xem xét khi cuốn sách có vẻ chậm. Danh sách sẽ thay đổi khi bạn viết, và nên như vậy; phần giữa cũng là nơi bạn khám phá ra cuốn sách thật sự quan tâm đến lời hứa nào.

Sức ép, không phải thêm sự kiện

Khi một phần giữa có vẻ nhạt, lời khuyên quen thuộc là thêm một thứ gì đó: một cú ngoặt, một nhân vật mới, một cuộc rượt đuổi. Thường thì thứ còn thiếu là sức ép. Một cảnh trở nên thú vị khi nó thay đổi điều một nhân vật muốn, biết hay liều, để cảnh kế tiếp không thể cứ tiếp tục như trước. Một cuộc trò chuyện lặng lẽ khép lại một khả năng có thể làm được nhiều hơn một cuộc đánh nhau chẳng thay đổi gì.

Cái giá phải trả là dạng sức ép đáng tin cậy nhất. Hãy để một lựa chọn loại bỏ một lựa chọn khác. Hãy để một nhân vật có được điều họ muốn rồi nhận ra đó không phải điều họ cần. Hãy để một bí mật lộ ra vào lúc nó gây thiệt hại nhiều nhất chứ không phải lúc thuận tiện nhất. Mỗi điều ấy làm cuốn sách hẹp lại, và một cuốn sách hẹp dần cho cảm giác nó đang đi về đâu đó.

Viết ngược về phần đầu của chính mình

Phần giữa dài chùng xuống một phần vì người viết thôi đọc lại. Đến chương mười lăm, chương ba chỉ còn là ký ức, và ký ức làm mọi thứ trơn đi: lời nói lạ của một nhân vật phụ, một lời hứa buông ra thoáng qua, nguyên văn một cuộc cãi vã. Những chi tiết ấy thường chính là chất liệu phần giữa cần, và chúng chỉ có ích nếu bạn tìm lại được.

Vì vậy hãy đọc lại trước khi đi tiếp. Quay về phần mở đầu trước một quãng khó, giữ một sổ ghi liên tục về tên, sự kiện và những câu hỏi còn bỏ ngỏ, và để một chi tiết cũ quay lại với một ý nghĩa khác. Một số bước ngoặt hay nhất ở phần giữa hoàn toàn không phải điều mới bịa ra. Đó là điều cuốn sách đã nói từ trước, cuối cùng được xem trọng.

Khi nào cắt, khi nào chờ

Không phải chương chậm nào cũng là một sai lầm. Cuốn sách cần những chỗ để thở, và người đọc đôi khi cần một cảnh lặng để cảm được sức nặng của một cảnh ồn ào. Một phép thử hữu ích là sự lặp lại: cắt cảnh lặp lại một thay đổi mà cuốn sách đã làm, và giữ cảnh chuẩn bị cho một thay đổi sắp tới. Khi một chương mãi không đâu vào đâu, thường tốt hơn là để lại một ghi chú và viết tiếp phía trước, rồi quay lại khi bạn biết nó phải dẫn tới đâu.

Quãng này chính là quãng Telleny được làm ra cho. Nó có thể đưa một chương trước đó, một cái tên bị quên hay một câu hỏi còn bỏ ngỏ trở lại tầm mắt trong lúc bạn làm việc, và mọi thứ nó soạn ra đều đến dưới dạng đề xuất do bạn quyết định, từng đoạn một, trong đó một phần vẫn còn đang chờ sau bảy ngày sẽ được áp dụng vào chương, như khung vẽ câu chuyện nêu rõ bên cạnh bản nháp. Lập luận dài hơn nằm trong Vì sao quãng giữa dài lại quan trọng, và phần còn lại của Ghi chép từ Telleny cứ quay đi quay lại với cùng quãng ấy.