Kitabı yazmayan bir yapay zekâ

Makul bir sınır çizmek

Pek çok romancı uzun bir kitap için yardım istiyor ve onu bir makinenin yazmasını istemiyor. Bu nostalji ya da yeni olandan korkmak değil. Bir romanın değerinin nerede yattığına dair bir yargı: birinin seçtiği cümlelerde, bir hayata ait nedenlerle. Bir hikâye onu anlatan kişinin doğasını taşır ve bitmiş düzyazıyı teslim eden bir araç bunun bir kısmını sessizce alıp götürür.

Bu sınırı çizmek, yardımı büsbütün reddetmek demek değil. Uzun bir el yazması, yazmanın kendisi olmayan çok iş içerir: kayıt tutmak, yeniden okumak, bir yöne bağlanmadan önce onu denemek, henüz adı olmayan bir sorunun sözcüğünü bulmak. Bu iş yazarlığı paylaşmadan paylaşılabilir.

Okumak ve hatırlamak

En yararlı yardım çoğu zaman uzun belleği olan iyi bir okurdur. Bu karakter dördüncü bölümde erkek kardeşi hakkında ne demişti? Hangi ipliğe ilk perdeden beri dokunulmadı? Bir yer nerede adını değiştirdi? Bir yazar bunları yeniden okuyarak yanıtlayabilir ve zaman zaman yanıtlamalıdır, ama herhangi bir uzunluktaki kitap bunu yavaşlatır.

Telleny kendi malzemenle çalışır: yazdığın bölümler, onların yanında kurduğun dünya ve ikisi hakkında yaptığın sohbetler. Önceki bir pasajı getirebilir, bir ayrıntıyı ilk göründüğü yerle bağlayabilir ve kitabın zaten bildiklerini düzenlemeye yardım edebilir. Bunların hiçbirinin ne anlama geldiğine karar vermez.

Taslak yazmak, yalnızca sen istediğinde ve yalnızca öneri olarak

Tepki verilecek bir taslağın yararlı olduğu anlar vardır; her sözcüğünü yeniden yazacak bir yazar için bile. Bir sahnenin bir biçimde yazılmış hâlini görmek, neden başka biçimde yazılması gerektiğini açıklığa kavuşturabilir. Mesele bir aracın taslak yazıp yazamadığı değil, taslak ortaya çıktıktan sonra ona ne olduğudur.

Telleny'de bir bölümün taslağı ya da düzeltmesi asla doğrudan kitaba girmez. Hikâye tuvaline, elindeki düzyazının yanında bir öneri olarak gelir ve sen onu aralık aralık karara bağlarsın: iki cümleyi tut, gerisini reddet ya da hepsini reddet. Reddettiğin bölüme ulaşmaz. Yedi gün sonra hâlâ bekleyen bir kısım bölüme uygulanır ve hikâye tuvali bunu taslağın yanında söyler; böylece kural, sonradan keşfedilmek yerine kararın verildiği yerde belirtilir.

Yazdıkların kitabın dışında da senin kalır

Kitabı yazmayan bir aracın ondan sessizce öğrenmemesi de gerekir. Telleny hikâyelerini ya da sohbetlerini bir modeli eğitmek için kullanmaz ve yazılarını hiç kimseye satmaz ya da lisanslamaz. Bir sohbeti ya da hesabın tamamını silmek, onun tuttuğu çalışmayı kaldırır; yanıtları yazan yapay zekâ hizmetinin neyi saklayabileceği dâhil ayrıntıları gizlilik politikası aynı sade dille ortaya koyar.

Dikkat edilecek daha sessiz bir etki de var. Sık, akıcı ve kendinden emin bir sesle gelen öneriler, bir kitabı özellikle hiç kimsenin olmayan bir üsluba doğru çekebilir. Savunma her öneriyi reddetmek değildir. Her öneriyi, sen seçene kadar kendi düzyazından görünür biçimde ayrı tutmaktır; böylece sayfadaki ses her zaman tutmaya karar verdiğin bir ses olur.

Ne işe yarar

Haftalarca uzak kaldıktan sonra bir kitaba dönmek. Bir zaman çizelgesinin hâlâ tuttuğunu denetlemek. Otuz sayfa taşımadan önce bir sahneyi farklı bir sırayla denemek. Takılmış bir bölümü, asıl sorun kendini gösterene dek konuşarak çözmek. Tanıdık bir pasajı, güvenilir bir okurun duyacağı gibi biraz daha uzaktan duymak. Bunların hiçbiri kitabı yazmak değildir ve hepsi kitabın yazılmasına yardım edebilir.

İmza satırı, ses ve her karar yazarda kalır. Bu sonradan eklenmiş bir uyarı notu değil; ürünün bütününün biçimi. Telleny'den ne beklemeli bunun gün be gün nasıl işlediğini anlatır, Telleny'den notlar ise daha uzun savı taşır.